Dołącz do nas i pobieraj bezpłatny newsletter

Hemoglobina glikowana

Pod koniec lat siedemdziesiątych w USA i Europie Zachodniej wprowadzono do praktyki klinicznej nowy wskaźnik długoterminowego wyrównania glikemii, którym jest hemoglobina glikowana (HbA1c). Powstaje ona na skutek nieenzymatycznego przyłączenia glukozy do N-końcowej grupy aminowej łańcucha β-globiny. Proces ten nazywa się glikacją. Krwinki czerwone żyją około 90-120 dni, dlatego też odsetek HbA1c jest dobrym miernikiem średniego stężenia glukozy we krwi w ciągu ostatnich 2-3 miesięcy. Warto zaznaczyć, że istnieją różne frakcje HbA1c, niemniej jednak tylko frakcja HbA1c pełni istotną rolę w diagnostyce i monitorowaniu cukrzycy zarówno typu 1, jak i typu 2.

Jakie zalety posiada badanie HbA1c?

Obecnie pomiar HbA1c cechuje się lepszą standaryzacją niż oznaczanie glikemii (zmienność dla glikemii na czczo wynosi około 12–15%, a dla HbA1c–tylko 2%). Co ważne, krew w celu oznaczenia HbA1c nie musi być pobrana na czczo, można ją uzyskać o dowolnej porze w ciągu dnia. Ponadto, wartość HbA1c nie ulega zmianom pod wpływem przejściowych zdarzeń, jak na przykład ostra infekcja.

Metody oznaczania HbA1c

Do oznaczenia HbA1c (pomiar HbA1c według klasyfikacji ICD-9: L55) stosowane są: chromatografia, elektroforeza oraz metody immunochemiczne. Do analizy uzyskuje się krew żylną (na EDTA lub heparynę) albo krew włośniczkową (na heparynę). Próbkę należy przechowywać w temperaturze +4 stopnie Celsjusza, a analizę wykonać trzeba w ciągu 7 dni (proces glikacji zachodzi również in vitro).

Standaryzacja oznaczenia HbA1c

O konieczności wprowadzenia standaryzacji oznaczeń HbA1c mówiono już po zakończeniu badania DCCT (Diabetes Control and Complications Trial). Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) zaleca stosowanie metod certyfikowanych w Narodowym Programie Standaryzacji Glikohemoglobiny (ang. National Glycohemoglobin Standarization – NGSP). Niemniej jednak prekursorem idei standaryzacji metod oznaczania HbA1c była federacja IFCC (ang. International Federation of Clinical Chemistry). W tym miejscu należy zaznaczyć, że techniki zalecane przez IFCC cechują się większą swoistością, dlatego też uzyskiwane wyniki są niższe od tych, otrzymanych według standaryzacji NGSP. Ze względu na to podejmuje się starania, aby powszechnie obowiązującą stała się właśnie standaryzacja IFCC. Wzór umożliwiający przeliczenie wyników uzyskanych według różnych standaryzacji jest następujący: HbA1cNGSP = 0,915 x HbA1cIFCC + 2,15%.

Jaka jest norma HbA1c?

Wynik HbA1c wyraża się w procentach – jest to odsetek HbA1c w stosunku do całkowitego stężenia hemoglobiny. U osób zdrowych jego wartość utrzymuje się w granicach 5,7 – 6,1%. Zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy stwierdza się, gdy wartości HbA1c wynoszą 6,1 – 6,5%. Według wytycznych PTD w poszczególnych grupach chorych należy dążyć do osiągnięcia następujących wartości HbA1c:
• ≤ 6,5% u dzieci i młodzieży chorujących na cukrzycę, u pacjentów z cukrzycą typu 1 i u chorych z cukrzycą typu 2 trwającą krótko,
• ≤ 8% u chorych > 70. rż., z cukrzycą trwającą >20 lat, którzy przebyli zawał serca i/lub udar mózgu,
• ≤ 7% u pozostałych chorych.

Jaka jest norma HbA1c dla kobiet w ciąży?

Według PTD u kobiet w ciąży i planujących zajść w ciążę wartość HbA1c powinna wynosić ≤ 6,1%.

Jak często należy oznaczać wartość HbA1c?

Zaleca się, aby kontrolę HbA1c wykonywać raz w roku, natomiast w sytuacji niedostatecznej samokontroli lub zmiany terapii – częściej (według zaleceń lekarza diabetologa), jednak nie częściej niż co kwartał.

Co może wpłynąć na wartość HbA1c?

Zaniżone wartości HbA1c można stwierdzić zarówno u pacjentów z krótszym okresem życia erytrocytów (talasemia, niedokrwistość hemolityczna), jak i w pierwszej połowie ciąży. Natomiast wartości zawyżone mogą występować u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, alkoholizmem, hiperlipoproteinemią, u osób stosujących duże dawki salicylanów oraz u kobiet w drugiej połowie ciąży i matek karmiących.

Czy redukcja stężenia HbA1c jest korzystna?

Redukcja wartości HbA1c już o 1% związana jest ze zmniejszeniem ryzyka rozwoju retinopatii i nefropatii o 37%, udaru mózgu – o 5%, a zgonu – o 12%. Z kolei w innym z badań zaobserwowano, że w populacji chorych na cukrzycę typu 1 zwiększenie HbA1c o 1% wiązało się ze wzrostem ryzyka rozwoju polineuropatii o 10-15%. Analogicznie, intensyfikacja leczenia cukrzycy typu 2 umożliwiła redukcję odsetka polineuropatii aż o 60%. Sprzyja temu spożywanie pokarmów o niskim indeksie glikemicznym.

Inne wskaźniki wyrównania cukrzycy oparte na procesie glikacji

W organizmie człowieka procesowi glikacji ulegają także albuminy. Stopień nasilenia tego procesu ocenia się oznaczając stężenie fruktozaminy. Jest to dobry, ale krótkotrwały wskaźnik oceny wyrównania cukrzycy, gdyż dotyczy tylko okresu ostatnich 2 tygodni.

Oceń:
3
0
Komentarzy 0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *