Cukrzyca ciążowa

Cukrzyca ciążowa – zagrożenie dla zdrowia dziecka i matki

 

Poziom korelacji pomiędzy organizmem matki a płodu jest ogromny. Cukrzyca ciążowa jest dobitnym przykładem na to, że prozdrowotne działania przyszłej matki mogą zapewnić  dziecku prawidłowy rozwój. Jakie zatem podjąć działania, aby uniknąć zagrożenia ze strony podstępnego wroga i w pełni cieszyć się najpiękniejszymi chwilami w życiu kobiety?

Spis treści:
Co to jest cukrzyca ciążowa?
Przyczyny cukrzycy ciążowej
Objawy cukrzycy ciążowej
Zdrowie dziecka a cukrzyca ciążowa
Leczenie cukrzycy ciążowej
Powikłania przy cukrzycy ciążowej

Wiele kobiet może być zaskoczonych zdiagnozowaniem u siebie cukrzycy ciążowej, jeżeli nigdy przedtem nie doświadczyły jakichkolwiek objawów cukrzycy. Niestety, ten typ cukrzycy może dotknąć każdą przyszłą mamę, jako że jest ściśle związana ze zmianami hormonalnymi, które zachodzą w organizmie podczas ciąży. Ponadto, cukrzyca ciężarnych zwiększa ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w przyszłości.

Co to jest cukrzyca ciążowa?

Nomenklatura medyczna definiuje cukrzycę ciążową (ang. Gestational Diabetes Mellitus, GDM) jako stan nietolerancji węglowodanów prowadzący do hiperglikemii o różnym nasileniu, który występuje po raz pierwszy, bądź pierwszy raz nastąpiło jego rozpoznanie w czasie ciąży[1]. Innymi słowy, schorzenie to odznacza się zaburzeniem tolerancji węglowodanów, co generuje zwiększenie stężenia  lukozy we krwi, a rozpoznanie wystąpiło po raz pierwszy w ciąży. Szacuje się, iż w Polsce około  % ciężarnych kobiet jest zmaga się z tym typem cukrzycy. Niemniej precyzyjne określenie liczby osób  dotkniętych tym schorzeniem jest wręcz niemożliwe, jako że dane ulegają ciągłemu progresowi.

Przyczyny cukrzycy ciążowej

Do rozwoju cukrzycy ciążowej przyczyniają się hormony ciążowe powodujące zaburzenie wytwarzania insuliny, co jest koronnym powodem wzrostu stężenia glukozy we krwi. Mimo iż trzustka przyszłej mamy wytwarza znormalizowaną ilość insuliny, to jej wpływ na komórki słabnie. pojawia się insulinoodporność – stan, w którym różne struktury organizmu, takie jak tkanka tłuszczowa lub komórki wątrobowe, przestają reagować na insulinę. Uważa się, iż właśnie zaburzona gospodarka hormonalna jest głównym powodem ataku choroby. Można jednak określić czynniki, które zwiększają się prawdopodobieństwo zachorowania:

  • wiek powyżej 35 lat
  • nadciśnienie tętnicze
  • hirsutyzm
  • dodatni wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy typu 2
  • mała aktywność fizyczna i zły sposób odżywiania się
  • nadwaga
  • wielorództwo
  • nadciśnienie
  • cukrzyca ciążowa w poprzedniej ciąży
  • poronienie lub wady rozwojowe płodu w poprzednich ciążach
  • zdiagnozowana przed ciążą podwyższona glikemia na czczo lub upośledzona tolerancja glukozy.

 

Objawy cukrzycy ciążowej

Do najczęściej występujących objawów cukrzycy ciążowej należy zaliczyć obecność cukru w moczu, podwyższony poziom cukru we krwi. Zaniepokoić nas powinno częstsza potrzeba nawadniania się oraz równie częste wizyty w toalecie, zmęczenie i senność.

 

Dieta przy cukrzycy ciążowej

Jako że głównym problemem jest oczywiście cukier, natychmiast powinno się zmienić dotychczasową dietę na taką, która przyczyni się do unormowania poziomu cukru we krwi. Kluczem do opracowania nowego jadłospisu powinno być ograniczenie ilości cukrów prostych  (słodycze oraz soki owocowe) i tłuszczów. W diecie cukrzycowej zalecane są elementy, takie jak produkty zbożowe, produkty białkowe (np. chude mięso i wędliny, chudy nabiał, ryby), warzywa i tłuszcze roślinne[2]. Zalecane jest spożywanie 6-8 niezbyt obfitych posiłków dziennie w odstępach czasowych nie mniejszych aniżeli 3-4 godziny. Dieta cukrzycowa to po prostu zdrowa dieta. Przyszła mam powinna odżywiać się zdrowo, ponieważ musi dostarczyć odpowiednią ilość składników pokarmowych potrzebnych do prawidłowego rozwoju dziecka. Należy pamiętać, że odpowiednio dobrana dieta stanowi pierwszy element skutecznej terapii cukrzycy ciążowej.

 

Zdrowie dziecka a cukrzyca ciążowa

Cukrzyca ciążowa niezdiagnozowana w porę może mieć poważne konsekwencje dla dziecka. Wysoki poziom cukru w krwi matki przekłada się na wysoki poziom glukozy we krwi dziecka, co prowadzi do komplikacji w przebiegu ciąży. Jedną z nich jest makrosomia – nadmierna masa płodu w stosunku do wieku ciąży. Zwana również hipertrofią wewnątrzmaciczną płodu, objawia się wystąpieniem u noworodka dysproporcji rozmiarów brzucha w stosunku do głowy, zaczerwienienia skóry oraz owłosieniem na małżowinach usznych. Poza tym, cukrzyca ciążowa radykalnie zwiększa ryzyko poronienia i wad wrodzonych u dziecka. Natomiast hipotrofia wewnątrzmaciczna oznacza zbyt małą masę płodu względem wieku płodowego. Zarówno hiper-, jak i hipotrofia zwiększają ryzyko przedwczesnego porodu.

 

Leczenie cukrzycy ciążowej

Oprócz stosowania diety zaleca się systematyczne uprawianie aktywności fizycznej. Wysiłek fizyczny znacząco wpływa na utylizację glukozy, zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę oraz zmniejsza ich insulinoodporność. Piesza turystyka, nordic walking, czy specjalnie dobrane zestawy ćwiczeń dla kobiet ciężarnych zaliczają się do aktywności sprzyjających terapii cukrzycy ciążowej. Bardzo ważną rolę odgrywa również stała opieka ginekologa i diabetologa oraz przyjmowanie insuliny.

 

Powikłania przy cukrzycy ciążowej

Cukrzyca ciążowa grozi bardzo poważnymi konsekwencjami również dla zdrowia matki. Po pierwsze, choroba zwiększa ryzyko rozwoju stanu przedrzucawkowego, który stanowi szereg objawów m.in. wysokie ciśnienie tętnicze krwi oraz białkomocz. Konieczność przeprowadzenia cesarskiego cięcia jest bardzo prawdopodobną opcją w przypadku zdiagnozowania choroby. Jest to wskazanie podyktowane nadmierną masą płodu, bowiem poród siłami natury niesie zagrożenie zarówno dla dziecka, jak i matki. Kobiecie w ciąży mogą zagrażać również stany depresyjne, jednakże tutaj przyczyny takiego stanu rzeczy nie są jeszcze całkowicie poznane; istnieje hipoteza, iż jest spowodowana ona koniecznością przestrzegania restrykcyjnej diety. Niestety, ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 jest kilkakrotnie większe u kobiety, która przechodziła cukrzycę ciążową.

 

Bibliografia

  1. Towpik, Nowe kryteria diagnostyczne cukrzycy ciążowej a przebieg ciąży, stan noworodków i rozwój zaburzeń metabolicznych u badanych pacjentek, Poznań 2013, s.
  2. https://www.su.krakow.pl/system/files/14986/dd9abee13e.pdf?1446460569/